Nieuws

12
sep

Wat doen we met onze collectie?

Het Rijksmuseum van Oudheden is het toneel van drie talkshows. Eén ervan gaat over het beheer, de uitbreiding of juist afslanking van de collecties in Leidse musea. Henrietta Lidchi werkt bij het Museum Volkenkunde en schetst alvast de spannende vraagstukken die daar spelen.

‘Wat is de toekomst voor het museum in de 21ste eeuw? Wie terugblikt, ziet dat het hoogtepunt van verzamelen voor veel musea in de periode lag van 1850 tot 1950. Deze verzamelwoede ligt inmiddels achter de rug. Dus waarom verzamelen musea dan nog? Verzamelen is een belangrijk aspect van het museumwezen, maar vreemd genoeg gaat verzamelen tegenwoordig hand in hand met het teruggeven van collecties. Hoe kunnen deze twee functies naast elkaar bestaan?

‘In eerste instantie ogen musea als een spiegel van het verleden, maar bij de totstandkoming van een collectie wordt er evengoed gekeken naar het heden en naar de toekomst. Per slot van rekening verzamelen musea ook een erfenis voor later. We weten nu beter hoe en wat we moeten verzamelen, omdat we lessen hebben getrokken uit het verzamelen in vroeger dagen. Door zowel na te denken over de toekomst als over het koloniale verleden van het museum, weten we beter hoe we kunnen verzamelen en hoe we daarbij kunnen samenwerken met andere musea, kunstenaars en gemeenschappen.

Verschil tussen bezit en eigenaarschap

‘Een consequentie is dat musea moeten begrijpen wat het verschil is tussen de begrippen bezit en eigenaarschap. Daar moeten ze verantwoordelijkheid voor nemen. Herkomstonderzoek is steeds meer van belang; over de verzamelgeschiedenis van collecties valt nog genoeg te vertellen. Vanuit verschillende perspectieven is het mogelijk te kijken naar de geschiedenis en eigenaarschap van collecties. Zo kun je je bijvoorbeeld afvragen of objecten die een bepaalde rol of betekenis hebben in een gemeenschap wel buiten deze gemeenschap horen te zijn.

Teruggave op de agenda

‘Onderwerpen als repatriëring, restitutie en teruggave staan in het licht van dit vraagstuk steeds vaker op de politieke agenda in Europa. De tijd lijkt nu rijp, maar het vraagstuk is zeker niet uniek. Er zijn eerdere voorbeelden, die minder bekend zijn, van musea die in de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw collecties teruggaven. Daar kunnen we nu lering uit trekken. Eigenaarsvraagstukken worden in Europa getoetst aan de zogeheten Washington Principles, de Restitutie Commissie en eerdere discussies omtrent cultureel erfgoed. Dit geeft aan hoe complex deze situatie is, zelfs wanneer de acquisitie van een object in een collectie uitermate goed gedocumenteerd is.

Vruchtbaar gesprek starten

‘In ieder geval lijkt het moment nu te zijn aangebroken om een vruchtbaar gesprek te starten. Het Nationaal Museum van Wereldculturen, waarvan het Museum van Volkenkunde deel uitmaakt, loopt hiermee voorop. Het houdt rekening met haar geschiedenis, doet onderzoek naar haar koloniale verleden, werkt samen met kunstenaars, deelt wereldwijd kennis met gemeenschappen en weet wat het betekent om nationale collecties te beheren.’

Henrietta Lidchi is Hoofd Conservatoren van Nationaal Museum van Wereldculturen en neemt deel aan het debat ‘Zo verzamel(d)en Leidse Musea’, Locatie Rijks Museum van Oudheden, van 20.15 uur – 21.00 uur.

Laat een bericht achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.