Razende stilstand, paradox van de moderne tijd

Categorie LEZING
Tijd en locatie Academiegebouw, Collegezaal 1, 21.00 uur

Razende stilstand, paradox van de moderne tijd

Wat is de moderne tijd? Wat is onze tijd? In welke tijd leven we? De moderne tijd is gevormd door onze ervaring van tijd. Vergeleken met het verleden is de moderne tijd een tijd van verandering en versnelling, waarin – zoals Marx en Engels schreven – ‘alles wat vaste vorm heeft verdampt’. Oeroude ideeën, overtuigingen en machtsstructuren werden bevraagd en aan het wankelen gebracht, de moderne wetenschap en technologie brachten steeds snellere maatschappelijke veranderingen teweeg.

Maar juist met die ervaring van de tijd is nu iets raars aan de hand. Hoewel de veranderingen aan de ene kant voortrazen, is het geloof in wezenlijke, doelgerichte maatschappelijke verandering verzwakt. Sociale utopieën brengen niemand meer op de been, en politieke oplossingen voor urgente problemen verzanden in bureaucratie, politieke onkunde en nationaal eigenbelang. Hoewel alles constant verandert, verandert er eigenlijk bar weinig. Hoe is deze situatie van ‘razende stilstand’ ontstaan en wat zijn de gevolgen?

Bart Zantvoort is docent filosofie aan de Universiteit Leiden, eindredacteur bij het Nexus Instituut en vertaler. Hij doet onderzoek naar weerstand tegen verandering, maatschappijkritiek en de Duitse filosoof Hegel.

Beeld: Rain, Steam and Speed- The Great Western Railway, een schilderij van William Turner.